Verrassend vaarwel Vissershop
door Emily Kocken
Verschenen: maart 2005
In: Brochure Sloophamer Schatkamer

Honderdtachtig graden gedraaid waren ze, de Hoppers. Van scepsis naar enthousiasme. Wat de plannen van Ida van der Lee betreft althans. Het voorstel om de sloop van het Hop op een kunstzinnige manier te herdenken stond voor sommigen ver van het bed. Anderen wilden liever niet zo diep graven. Het deed al pijn genoeg. Op 8 november 2003 was daar niets meer van te merken. Integendeel. Ruim honderd bewoners en oudbewoners gingen mee als passagier op een rondvaartboot, gevolgd door vijftig solidaire belangstellenden.

Een zonnige dag! Opgewekt liep men achter de schatkist aan. Onder begeleiding van de boerenkapel maakte de stoet ererondjes door het oude Vissershop. De mensen die vanachter de ramen toekeken, waren niet echt van de partij, maar glimlachen deden ze wel. Het was indrukwekkend om te zien hoe de Hoppers een dag met een zo droevige aanleiding, wisten om te buigen tot een uitgelaten reünie. Alle leeftijden waren vertegenwoordigd. Oude Hopgeneraties, maar ook jonge keken met gepaste trots naar de schatkist, gemaakt van elementen uit de gesloopte huizen. De een wees naar een overbekende trapleuning, een ander klopte schelms op een vertrouwd ruitje.

De kist vervoerde een schat aan informatie. Aan de Hoppers was gevraagd om een herinnering in de vorm van een verhaal of een gedicht te maken. Maar liefst 45 pakketjes met schat-rijk materiaal verdwenen in de brievenbussen.

Overigens was ook voor de buitenstaanders het afscheid van het oude Vissershop de moeite waard. Bij de sluis waren horden mensen samengestroomd, om met menig smartlap van het kapiteinskoor in te stemmen. Op weg naar het Zaans Museum - rustplaats van de schatkist - fotografeerden de Japanse toeristen op de Zaanse Schans het afscheidsritueel alsof het typisch Hollandse folklore was.

De buit van de schatkist omvatte niet minder dan 159 pagina's aan foto's, brieven, collages, oude krantenartikelen en poëzie. Van der Lee's verzoek wist mensen zelfs te inspireren tot het doneren van objecten als een vogelhuisje, een schilderij, een geschiedenisboek en een videoband. Uit dit alles sprak de weemoed over het Hop. Dat het een buurt was waarnaar de Hopper altijd terug wil keren. Het gros verhuisde van de ene straat naar de andere. Meer dan in andere wijken doen er anekdotes de ronde over de saamhorigheid, de stakingen, de feesten en het daagse leven.

Als eind 2004 de tweede helft van de huizen gesloopt wordt, zal de kunstenaar met bewoners een aantal woningen 'behangen' met deze bijzondere Hopverhalen. De huizen transformeren zich even tot een geschiedenisboek van het Hop. Iedereen die komt kijken mag meebeslissen welke verhalen uiteindelijk verschijnen in het kunstwerk. Het nieuwe Hop wordt verrijkt met verhaallijnen in trottoirbanden. Van der Lee probeert zo, samen met de bewoners, de ziel van het oude Hop door te laten leven in het nieuwe.